← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6translatio hypothecae · Übertragung der Hypothek
ang. transfer of the mortgage
— Przejście hipoteki na nabywcę zabezpieczonej nią wierzytelności — następuje wraz z przelewem wierzytelności (akcesoryjność hipoteki). Klasyczna rzymska zasada akcesoryjności hipoteki (hypotheca accessoria) — hipoteka jest prawem akcesoryjnym wobec wierzytelności głównej; nie może istnieć samodzielnie, jej los zależy od wierzytelności. Klasyczna rzymska zasada cessio nominis transit pignus (D. 20.6.7) — cesja wierzytelności pociąga za sobą przejście zastawu/hipoteki. Pandektystyka XIX w. zachowała tę zasadę jako Akzessorietät der Hypothek. BGB §§ 1153-1158: § 1153 (Übertragung der Forderung — przeniesienie wierzytelności pociąga przejście hipoteki); § 1154 (Hypothekenbrief — list hipoteczny jako dokument przeniesienia hipoteki ujawnionej, w przeciwieństwie do hipoteki wpisanej w księdze wieczystej, gdzie przeniesienie wymaga wpisu). UKWH art. 79 — fundamentalna polska regulacja: hipoteka może być przeniesiona na inną osobę tylko wraz z wierzytelnością, którą zabezpiecza; przelew wierzytelności pociąga za sobą przejście hipoteki na nabywcę wierzytelności jako prawa akcesoryjnego (cesja umowna; określenia cessio legis używa się dla ustawowego wstąpienia w prawa wierzyciela, np. z art. 518 KC). UKWH art. 80 — przelew wierzytelności hipotecznej dokonywa się w formie pisemnej z notarialnie poświadczonym podpisem zbywcy (forma kwalifikowana ad solemnitatem). UKWH art. 81 — wpis nowego wierzyciela hipotecznego do KW: deklaratoryjny (przeniesienie hipoteki nastąpiło z chwilą przelewu wierzytelności, niezależnie od wpisu); jednak rękojmia wiary publicznej KW chroni dłużnika spełniającego świadczenie do rąk osoby ujawnionej jako wierzyciel hipoteczny. Polskie typy przeniesienia hipoteki: (1) PRZELEW WIERZYTELNOŚCI HIPOTECZNEJ — KC art. 509 + UKWH art. 79-81; (2) SUBROGACJA USTAWOWA — KC art. 518 (osoba spłacająca wierzyciela wstępuje w jego prawa); (3) NABYCIE PRZEZ DZIEDZICZENIE — sukcesja uniwersalna spadkowa (KC art. 922); (4) FUZJA (ŁĄCZENIE) SPÓŁEK — sukcesja uniwersalna (Kodeks handlowy z 27 VI 1934 r. — łączenie spółek); (5) UMOWA O PRZEJĘCIE WIERZYTELNOŚCI BANKOWEJ — szczególne procedury banków. Charakterystyczna polska konsekwencja akcesoryjności: hipoteka nie może istnieć samodzielnie — gdy wierzytelność wygasa (przez spłatę, przedawnienie, zwolnienie z długu, itp.), hipoteka również wygasa z mocy prawa (UKWH art. 94); wpis o wykreślenie hipoteki ma charakter deklaratoryjny. Praktyczne zastosowania: factoring wierzytelności kredytowych, sekurytyzacja hipotek bankowych, sprzedaż portfeli wierzytelności bankowych windykacyjnym, regres ubezpieczyciela po wypłacie odszkodowania.
Źródło: Hypotheca accessoria, cessio nominis transit pignus (D. 20.6.7); pandektystyka (Akzessorietät); BGB §§ 1153-1158; ustawa o KW i hipotece z 6 VII 1982 r. art. 79-81, 94; KC 1964 art. 509, 518, 922; Kodeks handlowy z 27 VI 1934 r. (łączenie spółek)
Kolekcja: prawo rzeczowe