← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6satisfactio ex re immobili · Befriedigung aus dem Grundstück
ang. satisfaction from the immovable
— Egzekucja z nieruchomości obciążonej hipoteką prowadząca do zaspokojenia wierzyciela z ceny uzyskanej z licytacji. Klasyczne rzymskie pojęcie hipoteki jako zabezpieczenie wierzytelności bez konieczności przekazania rzeczy w posiadanie — wierzyciel hipoteczny ma actio Serviana (później actio quasi Serviana, zwana też hypothecaria) — skargę rzeczową pozwalającą na uzyskanie posiadania w celu sprzedaży i zaspokojenia z uzyskanej ceny (actio pigneraticia była natomiast skargą obligacyjną z kontraktu zastawu). Klasyczna rzymska zasada lex commissoria — zakaz przepadku rzeczy zastawnej na rzecz wierzyciela bez sprzedaży licytacyjnej (Konstytucja Konstantyna z 326 r. zakazała lex commissoria jako wykorzystującej trudną sytuację dłużnika). Klasyczny rzymski tryb: ius vendendi (prawo sprzedaży) wierzyciela hipotecznego po wymagalności wierzytelności, z uczciwą procedurą licytacyjną. Pandektystyka XIX w. zachowała te zasady jako Verwertungsrecht des Hypothekars. BGB §§ 1147-1150: § 1147 (Befriedigung erfolgt im Wege der Zwangsvollstreckung — zaspokojenie następuje w drodze egzekucji przymusowej, nie umownej); § 1149 (Vereinbarungen über Verwertung — uzgodnienia o sposobie egzekucji ograniczone, zakaz wszelkich form lex commissoria). Polski model: KC i KPC. KPC art. 921 i nast. — kompleksowa regulacja egzekucji z nieruchomości (zajęcie, opis i oszacowanie, licytacja, przysądzenie własności, podział sumy uzyskanej z egzekucji): wszczęcie egzekucji — wniosek wierzyciela hipotecznego po uzyskaniu tytułu wykonawczego; zajęcie nieruchomości; opis i oszacowanie — biegły rzeczoznawca określa wartość nieruchomości; licytacja — zazwyczaj dwie licytacje; pierwsza z ceną wywołania 3/4 sumy oszacowania; druga z ceną wywołania 2/3 sumy oszacowania); podział sumy uzyskanej z egzekucji — kolejność: koszty egzekucji, należności alimentacyjne, pracownicze, podatkowe, hipoteki w kolejności wpisów; UKWH art. 75-78 (rozliczenia hipoteczne). Klasyczne polskie zasady: (1) WYMÓG TYTUŁU WYKONAWCZEGO — wierzyciel musi najpierw uzyskać sądowy tytuł wykonawczy potwierdzający wymagalność wierzytelności (nakaz zapłaty, wyrok); (2) LICYTACJA PUBLICZNA — wymagana, niedopuszczalna sprzedaż przez wierzyciela bezpośrednio (zakaz lex commissoria); (3) KOLEJNOŚĆ ZASPOKOJENIA — proporcjonalna do rangi hipotek (UKWH art. 12 — pierwszeństwo wpisu); hipoteka I stopnia w pełni przed hipoteką II i III stopnia; (4) NADWYŻKA CENY — przekazywana następnie wierzycielom osobistym dłużnika, a w razie ich braku — dłużnikowi.
Źródło: Ius vendendi, lex commissoria (rzymskie); Konstytucja Konstantyna z 326 r.; pandektystyka (Verwertungsrecht); BGB §§ 1147-1150; KPC art. 921 i nast.; UKWH art. 75-78
Kolekcja: prawo rzeczowe