← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4tempus declarationis · Frist zur Annahme oder Ausschlagung
ang. time limit for declaration of acceptance or renunciation
— Ustawowy termin zawity (prekluzyjny), w którym spadkobierca może złożyć oświadczenie o sposobie przyjęcia lub odrzucenia spadku — w polskim prawie 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania. Klasyczna rzymska konstrukcja: tempus deliberandi — ustanowiony pierwotnie zwyczajowo na 100 dni przez Justyniana (C. 6.30.22, 531 r. n.e.), z możliwością przedłużenia (do 9 miesięcy gdy spadek z miejsc odległych); klasyczna paremia tempus deliberandi datur ad cognoscendum statum hereditatis — czas namysłu dany celem poznania stanu spadku. Klasyczna rzymska zasada: po bezskutecznym upływie terminu — domniemanie aditio (przyjęcia) z odpowiedzialnością nieograniczoną; przy bona fides — możliwość restitutio in integrum. Pandektystyka — Erbschaftsannahmefrist. Code civil — délai de réflexion 4 mois (numeracja po reformie spadkowej z 2006 r. — poza zakresem; dawny Code Napoléon od art. 774). ABGB §§ 805-810 — Erklärungsfrist (klasycznie 6 tygodni od ogłoszenia, z reformami przedłużona). BGB § 1944 — sześć tygodni od dowiedzenia się o powołaniu (sześć miesięcy gdy spadkodawca miał ostatnie miejsce pobytu za granicą lub spadkobierca przebywa za granicą). KC art. 1015: § 1 — oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (klasyczny termin polski). Klasyczne reguły obliczania terminu: 1) początek — od dowiedzenia się o tytule (a nie o samym otwarciu spadku); 2) zawieszenie — nie ma instytucji w klasycznej polskiej doktrynie; 3) przerwanie — brak; 4) skutek upływu — zasadniczo proste przyjęcie spadku, z ustawowymi wyjątkami, w których następowało przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 w brzmieniu pierwotnym). Możliwość uchylenia się od skutków oświadczenia — art. 1019 KC (błąd, groźba) z terminem rocznym.
Źródło: Tempus deliberandi (Justynian — C. 6.30.22, 531 r. n.e.); Code civil art. 771 (numeracja po reformie 2006 r. — poza zakresem; dawny Code Napoléon od art. 774); ABGB §§ 805-810; BGB § 1944; KC art. 1015.
Kolekcja: prawo spadkowe