← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4restitutio in integrum termini · Wiedereinsetzung in den vorigen Stand
ang. restoration of the time limit for declaration
— Środek ochronny pozwalający spadkobiercy uchylić się od skutków bezskutecznego upływu terminu do oświadczenia w spadku, w razie wad oświadczenia woli (błąd, groźba). Klasyczna rzymska restitutio in integrum — pretorski środek przywracający stan poprzedni w sytuacjach niesprawiedliwości (zwłaszcza wobec minorów, osób działających pod wpływem błędu lub groźby). Klasyczna paremia: minor xxv annis non tenetur ad damna sui contractus — minor poniżej 25 lat nie odpowiada za szkody swoich umów (D. 4.4). Pandektystyka — Wiedereinsetzung in den vorigen Stand jako odpowiednik klasycznej restitutio. Code civil art. 1153 — okolicznościowa restytucja przy błędzie/podstępie. ABGB §§ 871, 876 — Anfechtung wegen Irrtum, Drohung. BGB §§ 119-124 — Anfechtung wegen Irrtum, arglistige Täuschung, Drohung; § 1954 — Anfechtung der Annahme/Ausschlagung. KC art. 1019: § 1 — jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli (art. 84-88 KC); § 2 — jeżeli oświadczenia nie złożono pod wpływem błędu lub groźby (czyli z winy spadkobiercy bez błędu istotnego), brak możliwości uchylenia. Klasyczne wymogi uchylenia się: 1) błąd musi być istotny (gdyby znał stan rzeczywisty, nie złożyłby takiego oświadczenia/lub złożyłby w terminie); 2) błąd musi dotyczyć treści czynności prawnej (a nie pobudek); 3) groźba — bezprawna i poważna (art. 87 KC); 4) termin uchylenia — 1 rok od wykrycia błędu lub ustania groźby (art. 88 § 2 KC). Forma uchylenia: pisemna i przed sądem (zatwierdzenie sądowe — art. 1019 § 3 KC). Klasyczne typy błędu istotnego w sprawach spadkowych: 1) błąd co do osoby spadkodawcy; 2) błąd co do treści testamentu; 3) błąd co do stanu majątkowego spadku (długi nieznane spadkobiercy); 4) błąd co do tytułu powołania.
Źródło: Restitutio in integrum, minor xxv annis (rzymskie — D. 4.4); Code civil art. 1153; ABGB §§ 871, 876; BGB §§ 119-124, 1954; KC art. 84-88, 1019.
Kolekcja: prawo spadkowe
Odpowiedniki zewnętrzne: Q30102074