← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6executio per tertium · Erfüllung durch Dritten
ang. performance by a third party
— Spełnienie świadczenia nie przez dłużnika, lecz przez osobę trzecią — co do zasady prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania, z wyjątkami dla świadczeń osobistych. Klasyczna rzymska zasada solutio etiam ab alio facta liberat (D. 46.3.53) — spełnienie świadczenia także przez inną osobę zwalnia dłużnika, z dwoma wyjątkami: gdy umowa wymagała osobistego wykonania (np. umowa o sztukę dzieła indywidualnej osobowości) lub gdy wierzyciel sprzeciwił się ze słusznych powodów. Klasyczna rzymska konstrukcja pozwalała osobie trzeciej spełnić świadczenie nawet wbrew woli dłużnika — wierzyciel nie mógł odmówić przyjęcia, jeśli świadczenie odpowiadało treści zobowiązania. Code Napoléon/Code civil 1804 (obowiązujący w Królestwie Polskim) art. 1236-1238 — paiement par un tiers. ABGB §§ 1422-1423 — Erfüllung durch einen Dritten. BGB §§ 267-268 — Leistung durch Dritte: § 267 ust. 1 (osoba trzecia może spełnić świadczenie, chyba że dłużnik miał świadczyć osobiście — np. umowa o usługi artystyczne, umowa o świadczenia osobiste), ust. 2 (wierzyciel może odmówić przyjęcia, jeżeli dłużnik się temu sprzeciwia); § 268 (Ablöserecht — prawo wstąpienia w prawa wierzyciela przez osobę trzecią po spłacie, jeśli istniało roszczenie dłużnika lub osoby trzeciej do uniknięcia szkody przez spłatę). KZ 1933. KC 1964 art. 356, 518: art. 356 § 1 — wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia; art. 356 § 2 — jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika; art. 518 — subrogacja: osoba trzecia, która spełnia świadczenie za dłużnika, w określonych przypadkach wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela (wymóg pisemnej formy umowy, wymóg interesu prawnego osoby trzeciej w spełnieniu świadczenia). Skutki wykonania przez osobę trzecią: (1) wygaśnięcie zobowiązania (przy braku sprzeciwu dłużnika i właściwości osobistej świadczenia); (2) regres osoby trzeciej wobec dłużnika (na zasadach ogólnych — np. bezpodstawne wzbogacenie, KC art. 405 i n., gdy spełnienie nastąpiło bez zgody dłużnika); (3) subrogacja — wstąpienie w prawa wierzyciela ze wszystkimi zabezpieczeniami akcesoryjnymi (art. 518). Świadczenia osobiste — wyjątki: umowa o dzieło artystyczne (np. portret malarza), umowy o świadczenie usług osobistych (lekarz, nauczyciel), umowa o pracę (KP), zobowiązania alimentacyjne (KRiO).
Źródło: Solutio etiam ab alio facta liberat (D. 46.3.53); Code Napoléon/Code civil 1804 art. 1236-1238 (obowiązujący obok KCKP w Królestwie Polskim); ABGB §§ 1422-1423; BGB §§ 267-268; KC 1964 art. 356, 518
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań