← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku

notariusz

rejent

ang. notary public

— Notariusz — funkcjonariusz publiczny wykonujący czynności urzędowe w sferze cywilnoprawnej — pełni w polskim systemie funkcję sui generis, łączącą cechy zawodu prawniczego z funkcjami państwowymi. Tradycja polska sięga prawa o notariacie z 27 X 1933 r. — model wzorowany na łacińskim notariacie kontynentalnym (zwłaszcza francuskim i włoskim), z silnymi wpływami austriackimi i niemieckimi z okresu zaborów. Notariusz II RP był wolnym zawodem prawniczym z elementami funkcji publicznej — sporządzał akty notarialne (przeniesienia własności nieruchomości, umowy spadkowe, pełnomocnictwa, akty założycielskie spółek), poświadczenia, protokoły. Po 1944 r. notariat funkcjonował jeszcze przez kilka lat na podstawie ustawy 1933 r. — ustawa z 25 V 1951 r. zniosła wolny zawód notariusza, wprowadzając państwowe biura notarialne (zob. odrębne hasło). Notariusze stali się funkcjonariuszami państwowymi z wynagrodzeniem etatowym. Reforma 1991 r. (Prawo o notariacie z 14 II 1991 r.) przywróciła wolny zawód — notariusz pełni funkcję publiczną (jego akty mają moc dokumentu urzędowego), prowadzi indywidualną kancelarię, otrzymuje wynagrodzenie zgodne z taksą notarialną. Wymagania: aplikacja notarialna (3 lata), egzamin notarialny, mianowanie przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek samorządu. Polska palestra notarialna liczy ok. 3500 notariuszy, w 11 izbach notarialnych, pod naczelną Krajową Radą Notarialną. Notariat polski — w odróżnieniu od adwokatury — utrzymuje wysokie standardy etyczne i niski wskaźnik spraw dyscyplinarnych.

Źródło: rozporządzenie Prezydenta RP z 27 X 1933 r. — Prawo o notariacie (Dz.U. nr 84 poz. 609); ustawa z 14 II 1991 r. — Prawo o notariacie (Dz.U. nr 22 poz. 91 ze zm.)

Kolekcja: zawody prawnicze i samorządy zawodowe

Otwórz w eksploratorze grafowym →