← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4oskarżyciel z urzędu
ang. public prosecutor
— Oskarżyciel publiczny w polskim prawie karnym — strona postępowania karnego reprezentująca interes publiczny w sprawach z oskarżenia publicznego. Funkcję tę pełnią przede wszystkim prokuratorzy — co do zasady, we wszystkich sprawach z oskarżenia publicznego. W określonych typach spraw oskarżycielami publicznymi mogą być również: funkcjonariusze innych organów państwowych (Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach o wykroczenia z zakresu prawa pracy, Policji w sprawach o niektóre wykroczenia), inspektorzy pracy, organy administracji celnej i podatkowej w sprawach skarbowych. W II RP funkcję oskarżyciela publicznego pełnił prokurator (k.p.k. z 1928 r.) — w większości spraw karnych. PRL zachował tę zasadę z poszerzeniem katalogu — niektóre wykroczenia mogły być oskarżane przez funkcjonariuszy organów porządkowych. III RP — k.p.k. z 6 VI 1997 r. (art. 45) — utrzymuje model dominacji prokuratora jako oskarżyciela publicznego, z wyjątkami w sprawach szczególnych. Pozycja oskarżyciela publicznego: bezstronność wobec interesu publicznego (a nie bezwzględne dążenie do skazania), obowiązek ujawnienia okoliczności korzystnych dla oskarżonego, zasada legalizmu (obowiązek ścigania przestępstw — z wyjątkami). Pojęcie "oskarżyciel publiczny" stanowi termin techniczny prawa karnego procesowego.
Źródło: ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555) (art. 45); ustawa z 19 IV 1969 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 13 poz. 96); ustawa z 20 VI 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. nr 31 poz. 138 ze zm.)
Kolekcja: prokuratura