← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku

sąd koleżeński

ang. peer tribunal

— Sąd koleżeński — organ orzekający w sprawach naruszeń statutów, regulaminów lub etyki przez członków organizacji, partii politycznych, stowarzyszeń, związków zawodowych. Tradycja w polskim ruchu społecznym sięga XIX w. — towarzystwa i kółka samokształceniowe Galicji, Kongresówki, zaboru pruskiego rozstrzygały spory wewnętrzne przez "sądy koleżeńskie" lub "komisje pojednawcze". W II RP — sądy koleżeńskie partii politycznych, stowarzyszeń kombatanckich, izb zawodowych. W PRL — instytucja zachowana, zwłaszcza w organizacjach satelickich (PZPR — Centralna Komisja Rewizyjna, Centralna Komisja Kontroli Partyjnej; ZSL, SD — analogiczne struktury), z rozbudowaną kompetencją dyscyplinarną wobec członków. III RP zachowała sądy koleżeńskie głównie w partiach politycznych, stowarzyszeniach, niektórych klubach. Postępowanie ma charakter wewnątrzkorporacyjny — sankcje (upomnienie, nagana, zawieszenie, wykluczenie) skutkują tylko w obrębie danej organizacji. Prawo państwowe nie reguluje sądów koleżeńskich szczegółowo — działają na podstawie statutów i regulaminów przyjętych w trybie wewnętrznym. W sporadycznych przypadkach orzeczenia sądu koleżeńskiego mogą podlegać kontroli sądowej (np. wykluczenie ze stowarzyszenia jako naruszenie dóbr osobistych).

Źródło: pojęcie generyczne; sądy koleżeńskie samorządów zawodowych i organizacji społecznych; pragmatyki samorządowe XX w.: ustawa z 26 V 1982 r. — Prawo o adwokaturze (Dz.U. nr 16 poz. 124); ustawa z 6 VII 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. nr 19 poz. 145); ustawa z 14 II 1991 r. — Prawo o notariacie (Dz.U. nr 22 poz. 91); partie polityczne, stowarzyszenia, związki zawodowe — własne statuty i regulaminy (Prawo o stowarzyszeniach z 7 IV 1989 r., Dz.U. nr 20 poz. 104)

Kolekcja: sądownictwo

Otwórz w eksploratorze grafowym →