sąd wyznaniowy

Sąd działający w ramach ustroju kościelnego, właściwy w sprawach wewnątrzwyznaniowych: dyscyplinarnych, małżeńskich (kanoniczne stwierdzenie nieważności), beatyfikacyjnych. Polski porządek prawny respektuje skutki niektórych orzeczeń sądów kanonicznych Kościoła rzymskokatolickiego, zwłaszcza po konkordacie z 1993/1998 r.

— Sąd wyznaniowy — sąd działający w ramach struktur kościelnych lub innych związków wyznaniowych — pełni w polskim systemie funkcję komplementarną wobec sądownictwa państwowego. Najszerzej rozwinięte są sądy kanoniczne Kościoła rzymskokatolickiego — działające na podstawie Kodeksu Prawa Kanonicznego (Codex Iuris Canonici z 25 I 1983 r., zastępującego CIC 1917). Polskie sądy kanoniczne katolickie obejmują trzyinstancyjną strukturę: trybunał diecezjalny (I instancja), trybunał metropolitalny (II instancja), Trybunał Roty Rzymskiej (III instancja w Rzymie). Główne kategorie spraw: stwierdzenie nieważności małżeństwa, sprawy dyscyplinarne duchownych, sprawy kanonizacyjne i beatyfikacyjne. Inne kościoły (Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Ewangelicko-Reformowany, kościoły protestanckie mniejszościowe, Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich) prowadzą własne sądy wewnętrzne na podstawie regulaminów wewnętrznych. W polskim systemie XX w. sądy wyznaniowe sprawowały dawniej jurysdykcję cywilną w sprawach małżeńskich (do 1945 r.); dekret z 25 IX 1945 r. — Prawo małżeńskie (Dz.U. nr 48 poz. 270) — przeniósł tę jurysdykcję do sądownictwa państwowego, co zachowała ustawa z 17 V 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. nr 29 poz. 155).

Źródło: pojęcie generyczne; sądownictwo kościelne katolickie — Codex Iuris Canonici z 25 I 1983 r.; inne kościoły i związki wyznaniowe — własne regulaminy wewnętrzne; historycznie: na ziemiach polskich do 1945 r. — jurysdykcja kościelna w niektórych sprawach cywilnych (małżeństwa wyznaniowe), zniesiona dekretem z 25 IX 1945 r. — Prawo małżeńskie (Dz.U. nr 48 poz. 270); ustawa z 17 V 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. nr 29 poz. 155)

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane