śledztwo

Forma podstawowa postępowania przygotowawczego, prowadzona przez prokuratora albo Policję pod nadzorem prokuratora w sprawach o przestępstwa poważniejsze. Charakteryzuje się rozszerzonymi gwarancjami procesowymi i pełniejszym katalogiem czynności dowodowych.

— Śledztwo — zasadnicza forma postępowania przygotowawczego, prowadzona przez prokuratora osobiście lub pod jego ścisłym kierownictwem — pełni w polskim systemie funkcję postępowania w sprawach o przestępstwa najpoważniejsze. Stosowane w sprawach o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności co najmniej 5 lat oraz w sprawach wskazanych w k.p.k. niezależnie od zagrożenia (m.in. zabójstwa, zgwałcenia kwalifikowane, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu państwa, przestępczość zorganizowana). Charakterystyka: dłuższy termin (do 6 miesięcy z możliwością przedłużenia przez prokuratora bezpośrednio przełożonego, w wybranych sprawach — przez Prokuratora Krajowego), pełen zakres czynności proceduralnych, formalniejsze wymogi dokumentacyjne, obowiązek osobistego przeprowadzenia kluczowych czynności przez prokuratora. Prokurator prowadzi śledztwo osobiście lub powierza je Policji z zachowaniem swojego nadzoru — z możliwością i obowiązkiem osobistego przeprowadzenia kluczowych czynności (przesłuchanie podejrzanego, decyzje o tymczasowym aresztowaniu, wnioski do sądu). W II RP śledztwo prowadził sędzia śledczy (zob. odrębne hasło) — model kontynentalny zapewniający niezawisłość fazy przygotowawczej, z gwarancjami zbliżonymi do postępowania sądowego. Reforma 27 IV 1949 r. — Reforma postępowania karnego — zniosła sędziego śledczego, przekazując całość śledztwa prokuratorowi. PRL kontynuował model, z silnym zaangażowaniem aparatu bezpieczeństwa (UB, później SB) w fazę "operacyjną" poprzedzającą formalne śledztwo, co czyniło polski proces karny PRL strukturalnie wadliwym z perspektywy gwarancji procesowych. III RP utrzymuje model prokuratorski — z dyskusjami o przywrócenie sędziego śledczego (krytyka aktualnego modelu jako naruszającego zasadę podziału władz i równości stron w fazie przygotowawczej; postulaty Andrzeja Murzynowskiego, Stanisława Waltosia, Piotra Kruszyńskiego). W praktyce śledztwo stanowi mniejszość spraw karnych — dominuje dochodzenie, co odzwierciedla strukturę przestępczości w Polsce: dominację drobniejszych występków.

Źródło: ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555) (art. 309-311); ustawa z 19 IV 1969 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 13 poz. 96); rozporządzenie Prezydenta RP z 19 III 1928 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 33 poz. 313); rola sędziego śledczego II RP

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane