← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4ang. suspect
— Podejrzany — osoba, której postawiono zarzut popełnienia przestępstwa w postępowaniu przygotowawczym — pełni w polskim systemie status z określonymi uprawnieniami procesowymi, choć węższymi niż status oskarżonego. Status podejrzanego powstaje z chwilą wydania przez prokuratora postanowienia o przedstawieniu zarzutów lub przesłuchania osoby w charakterze podejrzanego (art. 71 § 1 k.p.k.) — moment ten wyznacza granicę między fazą "śledztwa w sprawie" (gdy nie ma jeszcze osoby z formalnymi zarzutami) a fazą "śledztwa przeciwko" (gdy zarzuty postawione zostały konkretnej osobie). Podejrzany ma uprawnienia: prawo do obrony, w tym prawo do obrońcy (z urzędu w określonych wypadkach — art. 79 k.p.k.), prawo do milczenia (nemo se ipsum accusare tenetur), prawo do wglądu w akta postępowania (z istotnymi ograniczeniami w fazie przygotowawczej), prawo do udziału w czynnościach procesowych, prawo zaskarżania postanowień (zwłaszcza o tymczasowym aresztowaniu). Po wniesieniu aktu oskarżenia podejrzany staje się oskarżonym. W II RP terminologia była analogiczna. PRL zachował termin, choć w okresie stalinowskim faktyczne uprawnienia podejrzanego były często ignorowane — UB prowadziło przesłuchania pozaprocesowe, długotrwałe areszty bez postawienia zarzutów (lub z formalnymi zarzutami stawianymi po wielomiesięcznych przesłuchaniach), tortury, fałszowanie protokołów. III RP wzmocniła gwarancje podejrzanego — prawo do obrońcy od pierwszej czynności procesowej, prawo do informacji o zarzutach i prawach, prawo do odmowy zeznań. Pojęcie "podejrzany" pełni rolę graniczną — wyznacza moment, w którym osobie objętej śledztwem przysługują pełne uprawnienia procesowe.
Źródło: ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555) (art. 71); ustawa z 19 IV 1969 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 13 poz. 96); pojęcie procesowe — etap przed wniesieniem aktu oskarżenia
Kolekcja: akty normatywne, orzecznictwo i postępowanie