← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3ang. petty offence case
— Sprawa wykroczeniowa — postępowanie sądowe w sprawach o wykroczenia — stanowi w polskim systemie kategorię spraw o lżejszym ciężarze gatunkowym niż przestępstwa, lecz o znacznym wolumenie liczbowym. Wykroczenia — czyny zabronione zagrożone karą aresztu do 30 dni, ograniczenia wolności do 1 miesiąca, grzywną od 20 do 5000 zł, naganą — uregulowane w Kodeksie wykroczeń z 20 V 1971 r. (z mocą od 1 I 1972 r., z licznymi nowelizacjami). Postępowanie reguluje Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia z lat 70.-90. W okresie 1971-końca XX w. sprawy wykroczeniowe rozpoznawały kolegia do spraw wykroczeń (zob. odrębne hasło) — pozasądowe organy działające przy radach narodowych, z udziałem czynnika społecznego. Reforma końca XX w. zapowiedziała przekazanie spraw o wykroczenia sądom rejonowym (wydziałom karnym lub wyodrębnionym sekcjom wykroczeniowym) — co usankcjonowało sądowe (a nie pozasądowe) rozstrzyganie tej kategorii spraw. W II RP wykroczenia regulowała ustawa z 11 VII 1932 r. — Prawo o wykroczeniach, sprawy rozpoznawały sądy grodzkie. Charakterystyka postępowania wykroczeniowego: uproszczone postępowanie dowodowe, krótsze terminy, ograniczone gwarancje (np. brak przymusu adwokackiego w typowych sprawach), tryb zwykły lub nakazowy. Statystycznie sprawy wykroczeniowe stanowią znaczną część działalności sądów rejonowych (kilkaset tysięcy rocznie) — głównie czyny przeciwko porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu, bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji (najczęściej drogowej), mieniu, urządzeniom użytku publicznego.
Źródło: ustawa z 20 V 1971 r. — Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. nr 12 poz. 116); ustawa z 20 V 1971 r. — Kodeks wykroczeń (Dz.U. nr 12 poz. 114)
Kolekcja: akty normatywne, orzecznictwo i postępowanie