← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3ang. bar system
— Ustrój adwokatury — układ samorządu i kompetencji adwokatury — pełnił w polskim XX w. funkcję wskaźnikową stanu wolności zawodu prawniczego. W II RP — rozporządzenie Prezydenta RP z 7 X 1932 r. — Prawo o ustroju adwokatury wprowadziło samorządną adwokaturę z izbami adwokackimi, Naczelną Radą Adwokacką, sądami dyscyplinarnymi. Zakres samorządu był znaczący — egzaminy zawodowe prowadziła adwokatura, dyscyplinarka funkcjonowała w samorządzie, kandydatów na aplikantów wybierały rady adwokackie. Po 1944 r. samorząd zawiesił działalność — ustawa z 27 VI 1950 r. — Prawo o ustroju adwokatury wprowadziła zespoły adwokackie (znosząc indywidualne kancelarie), umocniła kontrolę państwową nad obsadą NRA, ograniczyła samorząd. W okresie stalinowskim wielu adwokatów II RP zostało usuniętych z list. Po 1956 r. częściowa rehabilitacja, choć kontrola partyjna pozostała. Reforma z 26 V 1982 r. — Prawo o adwokaturze (do dziś obowiązująca, wielokrotnie nowelizowana) początkowo zachowała kontrolę PZPR, lecz po 1989 r. została gruntownie przekształcona — ustawa z 22 V 1997 r. i kolejne nowelizacje przywróciły pełną samorządność. Aktualny ustrój adwokatury obejmuje: 24 izby adwokackie, NRA jako organ centralny, sądy dyscyplinarne (dwie instancje), prowadzenie aplikacji adwokackiej, egzamin adwokacki (przed komisją Naczelnej Rady Adwokackiej), reprezentację zawodową i etyczną. Pojęcie "ustrój adwokatury" obejmuje całokształt instytucjonalny zawodu — z konstytucyjnym zakorzenieniem w art. 17 Konstytucji RP (samorząd zawodów zaufania publicznego).
Źródło: rozporządzenie Prezydenta RP z 7 X 1932 r. — Prawo o ustroju adwokatury (Dz.U. nr 86 poz. 733); ustawa z 26 V 1982 r. — Prawo o adwokaturze (Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm.); ustawa z 22 V 1997 r. o zmianie ustawy — Prawo o adwokaturze (Dz.U. nr 75 poz. 471) — przywrócenie pełnej samorządności
Kolekcja: zawody prawnicze i samorządy zawodowe