← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5praesumptio possessionis nomine proprio · Vermutung des Eigenbesitzes
ang. presumption of autonomous possession
— Domniemanie wzruszalne, według którego osoba władająca rzeczą jest jej posiadaczem samoistnym (a nie zależnym), tj. wykonuje władztwo z animo rem sibi habendi. Klasyczne rzymskie ujęcie — kto wykonuje faktyczne władztwo, posiada animo domini. Klasyczna kontrowersja rzymska — zaliczanie i odróżnianie causa possessionis (np. tenens locator wlasciciel-najemca, depositarius, commodatarius — władają animo alieno). Klasyczna paremia nemo sibi causam possessionis mutare potest — nie można samodzielnie zmienić tytułu posiadania. Pandektystyka — Vermutung des Eigenbesitzes. Code civil art. 2230 d.f. — on est toujours présumé posséder pour soi-même (domniemanie posiadania dla siebie); kontynuację pierwotnego tytułu posiadania regulował dawny art. 2231. ABGB § 320 — redlicher Besitz, doktrynalne domniemanie samoistnego. BGB § 1006 — domniemanie własności posiadacza ruchomości; § 1138 — księgi wieczyste; § 891 — domniemanie zgodności wpisu. KC art. 339 — domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym; art. 341 — domniemywa się posiadanie zgodne ze stanem prawnym; art. 6 KC — ciężar dowodu na kwestionującym domniemanie. Klasyczne znaczenie: domniemanie ułatwia ochronę posiadacza w roszczeniach posesoryjnych (art. 344 KC), windykacyjnych (art. 222 KC), zasiedzeniu (art. 172 KC). Wzruszenie wymaga wykazania konkretnego stosunku zależnego (np. umowy najmu, dzierżawy).
Źródło: Nemo sibi causam possessionis mutare potest (rzymskie); Code civil art. 2230–2231 d.f.; ABGB § 320; BGB §§ 891, 1006; KC art. 6, 339, 341, 344.
Kolekcja: prawo rzeczowe