← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4praesumptio iuris tantum · widerlegliche Vermutung
ang. rebuttable presumption
— Domniemanie prawne, którego prawne skutki obowiązują dopóki strona zainteresowana nie obali ich dowodem przeciwnym. Klasyczna rzymska kategoria praesumptio iuris tantum — domniemanie tylko prawne, dopuszczające przeciwdowód. Klasyczne rzymskie przykłady: pater est quem nuptiae demonstrant (D. 2.4.5) — ojcem jest mąż matki; commorientes (D. 34.5.18) — domniemanie jednoczesnej śmierci osób tracących życie wskutek tego samego zdarzenia; praesumptio Muciana — wszystko co należy do żony, pochodzi od męża (w nieobecności dowodu przeciwnego). Pandektystyka — widerlegliche Vermutung jako standardowa konstrukcja; podział praesumptiones na hominis (sądowe, pozaustawowe) i iuris (ustawowe). Code civil art. 1352-1353 d.f. — présomptions. ABGB § 270; BGB §§ 891 (domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym księgi wieczystej), 938 (domniemanie ciągłości posiadania), 1006 (domniemanie własności posiadacza ruchomości), 1591 (domniemanie ojcostwa). KC: art. 3 (zasada lex retro non agit — nie domniemanie sensu stricto, lecz dyrektywa interpretacyjna), art. 6 (ciężar dowodu), art. 7 (domniemanie dobrej wiary), art. 8 (domniemanie zdolności prawnej), art. 32 (commorientes), art. 62 (skutek po dokonaniu czynności), art. 339-341 (domniemania związane z posiadaniem), art. 1025 § 2 (domniemanie z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku). Klasyczna struktura: hipoteza domniemania (np. urodzenie w trakcie małżeństwa) → wniosek (ojcostwo męża). Skutek: przerzucenie ciężaru dowodu na stronę kwestionującą.
Źródło: Praesumptio iuris tantum, pater est quem nuptiae demonstrant, commorientes (rzymskie — D. 2.4.5, 34.5.18); Code civil art. 1352-1353 d.f.; ABGB § 270; BGB §§ 891, 938, 1006, 1591; KC art. 6, 7, 32, 339-341, 1025 § 2.
Kolekcja: część ogólna prawa cywilnego
Odpowiedniki zewnętrzne: Q3235216