← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4divisio hereditatis iudicialis · gerichtliche Erbteilung
ang. judicial partition of the estate
— Sądowy tryb dokonania działu spadku — postępowanie nieprocesowe, w którym sąd na wniosek któregoś ze współspadkobierców (lub innej uprawnionej osoby) ustala skład majątku spadkowego i dzieli go między współspadkobierców. Klasyczna rzymska actio familiae erciscundae (D. 10.2) — rozdział majątku spadkowego między współspadkobierców; klasyczna actio mixta (między rzeczową a osobistą), z możliwością adiudicatio (zasądzenia własności części). Klasyczna paremia communio est mater rixarum — wspólność jest matką sporów (Justynian) — uzasadnienie istnienia roszczenia o dział. Pandektystyka — Erbteilungsklage. Code civil art. 815-892 — partage, partage judiciaire (sądowy gdy umowny niemożliwy). ABGB §§ 830-841, 1278-1296 — gerichtliche Erbteilung. BGB §§ 2042-2057a — Erbauseinandersetzung; § 2042 — żądanie zniesienia wspólności od spadkobiercy. KC art. 1037-1046; KPC art. 680-689: art. 1037 § 1 KC — dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek z nich; art. 1038-1039 — rozliczenia w postępowaniu działowym. Klasyczne fazy postępowania sądowego: 1) ustalenie składu i wartości spadku (art. 684 KPC); 2) ustalenie udziałów (zazwyczaj postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w toku innym lub łącznie); 3) zaliczenie darowizn (art. 1039 KC); 4) sposób działu — w naturze, przez przyznanie z dopłatą, przez sprzedaż (licytacja, art. 212 § 2 KC w zw. z art. 1035); 5) rozliczenia pożytków, ciężarów, nakładów; 6) postanowienie końcowe. Klasyczne tryby: dział sądowy obligatoryjny (gdy strony nie dochodzą do zgody, gdy są małoletni współspadkobiercy bez pełnej reprezentacji); dział umowny — tylko gdy wszyscy zgodnie i z pełną zdolnością.
Źródło: Actio familiae erciscundae, communio est mater rixarum (rzymskie — D. 10.2); Code civil art. 815-892; ABGB §§ 830-841, 1278-1296; BGB §§ 2042-2057a; KC art. 1037-1046; KPC art. 680-689.
Kolekcja: prawo spadkowe