← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4pretensio impensarum hereditariarum · Verwendungsersatzanspruch
ang. claim for settlement of expenditures from the estate
— Roszczenie spadkobiercy lub osoby trzeciej o zwrot nakładów poniesionych na rzecz spadkową — nakłady konieczne, użyteczne lub zbytkowne — klasyczna actio negotiorum gestorum lub rei vindicatio z roszczeniem rozliczeniowym. Klasyczna rzymska zasada bonae fidei possessor — posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych (impensae necessariae) i użytecznych (impensae utiles), nie zaś zbytkownych (impensae voluptariae) — D. 50.16.79. Klasyczna paremia qui in alieno solo bona fide aedificat, suum non perdit — kto w dobrej wierze buduje na cudzym gruncie, nie traci swoich nakładów. Pandektystyka — Verwendungsersatz; Aufwendungsersatz. Code civil — art. 1352–1352-9 (numeracja po reformie prawa zobowiązań z 10 II 2016 r., ordonnance n° 2016-131, obowiązującej od 1 X 2016 r. — poza zakresem słownika; dla stanu historycznego dawny Code Napoléon, m.in. art. 1101 i nast.) — réparations et améliorations. ABGB §§ 331-339 — redlicher Besitzer kann Ersatz seiner notwendigen und nützlichen Auslagen verlangen. BGB §§ 994-1003 — Verwendungen auf die Sache (notwendige, nützliche, Aufwendungen für die Sache). KC: 1) ogólne przepisy o nakładach posiadacza — art. 226-227 (posiadacz samoistny w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych i użytecznych podnoszących wartość; w złej wierze tylko koniecznych w granicach wzbogacenia); 2) szczególne przepisy spadkowe — art. 1035 w zw. z 207 KC (analogia do współwłasności); art. 686 KPC — żądanie rozliczenia w postępowaniu działowym (sąd ujmuje rozliczenie nakładów w postanowieniu o dziale). Klasyczne kategorie nakładów: 1) konieczne (naprawy, podatki, ubezpieczenia — utrzymanie substancji); 2) użyteczne (modernizacje podnoszące wartość — np. instalacja CO); 3) zbytkowne (czysto estetyczne, niezwiększające wartości obiektywnie). Klasyczne kryteria sądu: dobra wiara nakładcy, czas poniesienia nakładów, wzbogacenie spadku, zachowanie zasady słuszności.
Źródło: Bonae fidei possessor, impensae necessariae/utiles/voluptariae (rzymskie — D. 50.16.79); Code civil art. 1352–1352-9 (numeracja po reformie z 2016 r. — poza zakresem; dawny Code Napoléon); ABGB §§ 331-339; BGB §§ 994-1003; KC art. 226-227, 1035; KPC art. 686.
Kolekcja: prawo spadkowe