← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4compensationes in divisione · Ausgleichszahlungen
ang. monetary settlements and supplementary payments in partition
— Pieniężne wyrównania w toku działu spadku, gdy fizyczny podział majątku nie odpowiada ściśle wartością udziałom spadkobierców — jeden otrzymuje rzeczy o większej wartości i zwraca innym różnicę w pieniądzu. Klasyczna rzymska adiudicatio cum compensatione — zasądzenie z wyrównaniem; klasyczna paremia divisio facit dispositionem secundum interesse partium. Klasyczna rozróżnienie: spłata (gdy jeden spadkobierca otrzymuje cały konkretny przedmiot — np. nieruchomość, gospodarstwo — i zobowiązuje się do zapłaty pozostałym) versus dopłata (gdy każdy spadkobierca otrzymuje pewną część w naturze, lecz wartość poszczególnych części różni się — wyrównanie pieniężne). Pandektystyka — Ausgleichszahlung, Spitzenausgleich. Code civil art. 826 — soulte (spłata przy partage); ABGB § 841 — Ausgleichszahlung; BGB § 2042 ust. 2, § 2058 — Erbteilung mit Ausgleichszahlungen. KC art. 1035, 212 § 1 — odpowiednie stosowanie przepisów o zniesieniu współwłasności (art. 211-220 KC); art. 212 § 1 KC — jeżeli zniesienie współwłasności następuje przez podział, ale części nie odpowiadają udziałom — spłaty/dopłaty; art. 212 § 3 — terminy i sposoby zapłaty (do 10 lat). KPC art. 689 — sąd przy dziale spadku może rozłożyć spłaty na raty. Klasyczne kryteria sądu przy ustaleniu spłat/dopłat: 1) wartość rzeczy na dzień orzekania (wycena biegłego); 2) możliwości finansowe zobowiązanego (rozłożenie na raty); 3) interes faktyczny (np. związanie ze zwrotem gospodarstwa rolnego, który prowadzi tylko jeden ze spadkobierców); 4) zaliczenie darowizn (art. 1039 KC — wartość darowizny zaliczona do wartości spadku, ale otrzymujący darowiznę ma odpowiednio mniejszą schedę).
Źródło: Adiudicatio cum compensatione (rzymskie); Code civil art. 826; ABGB § 841; BGB §§ 2042 ust. 2, 2058; KC art. 211-220, 1035, 1039; KPC art. 689.
Kolekcja: prawo spadkowe