← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6instrumenta praecontractualia · vorvertragliche Instrumente
ang. pre-contractual instruments
— Konstrukcje umowne lub jednostronne porządkujące fazę negocjacji przed zawarciem umowy definitywnej — kategoria nowoczesna, ukształtowana w praktyce międzynarodowego obrotu handlowego XX w. Klasyczne rzymskie pacta praeparatoria miały skromny zakres — prawo rzymskie operowało raczej przez umowę przedwstępną w formie stipulatio niż przez rozbudowane fazy przedumowne. Doktrynalne uznanie kategorii nastąpiło dopiero w XX w. wraz z rosnącą złożonością transakcji handlowych, gdzie kompleksowe negocjacje (M&A, joint ventures, kontrakty międzynarodowe) wymagają wieloetapowego przygotowania. Code Napoléon nie regulował tych instytucji w pierwotnym kształcie. KZ 1933 art. 62 wprowadził wyłącznie umowę przedwstępną. KC 1964 systematycznie nie reguluje kategorii instrumentów prekontraktowych jako całości — fragmenty: art. 389-390 (umowa przedwstępna z dwoma typami skutku), art. 72 (rokowania w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami), art. 71 (oferta i akceptacja). Praktyka kontraktowa stworzyła kilka typowych instrumentów nazwanych: list intencyjny (letter of intent — porozumienie wstępne ze zróżnicowaną mocą wiążącą, najczęściej niezawierające zobowiązania do zawarcia umowy definitywnej, ale ustanawiające ramy negocjacji), umowa o zachowanie poufności (NDA — non-disclosure agreement, ustanawiająca obowiązek poufności informacji uzyskanych w fazie negocjacji), umowa o wyłączności negocjacji (exclusivity agreement — zobowiązanie do nieprowadzenia rokowań z konkurencją w określonym okresie), term sheet/heads of agreement (porozumienie zapisujące główne ustalenia z fazy negocjacji), umowa opcyjna (zawarta dla późniejszego zawarcia umowy definitywnej za jednostronnym oświadczeniem uprawnionego). Wszystkie kreowane w granicach swobody kształtowania treści umów, z różnym zakresem mocy wiążącej zależnym od treści.
Źródło: Praktyka międzynarodowego obrotu handlowego XX w.; Code Napoléon; BGB § 305 a.F. (RGBl. 1896 s. 195) + culpa in contrahendo (doktryna i orzecznictwo); KC 1964 art. 71-72, 389-390
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań