klasyfikacja zobowiązań

systematyka zobowiązań · podział zobowiązań · rodzaje zobowiązań · typy zobowiązań

Pojęciowo-systematyczne grupowanie zobowiązań według różnych kryteriów: ze względu na charakter świadczenia (zobowiązanie pieniężne i niepieniężne), podzielność świadczenia (podzielne i niepodzielne), wzajemność (wzajemne i jednostronnie zobowiązujące), miarę staranności dłużnika (rezultatu i starannego działania), ilość przedmiotów świadczenia (proste, przemienne i z upoważnieniem przemiennym). Klasyfikacja krzyżowa, wywodząca się z prawa rzymskiego (obligationes alternativae, obligationes facultativae) oraz pandektystyki niemieckiej; przejęta do KZ 1933 i rozwinięta w KC 1964 oraz polskiej doktrynie. Każde konkretne zobowiązanie może być scharakteryzowane jednocześnie przez kilka klasyfikacji, np. zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia ze sprzedaży jest pieniężne, podzielne, wzajemne i z reguły rezultatu.

— Hasło obejmuje: (1) klasyczne kryteria klasyfikacyjne polskiej dogmatyki — Czachórski, Radwański; (2) konsekwencje normatywne poszczególnych klasyfikacji: zobowiązania pieniężne podlegają regulacji o odsetkach (art. 481-482 KC), zobowiązania niepodzielne mają szczególny reżim wykonania (art. 379-381), zobowiązania wzajemne — regulacji art. 487-497, zobowiązania przemienne — art. 365 KC; (3) zobowiązania rezultatu vs starannego działania — kategoria niemiecka (Erfolgsverbindlichkeit vs Sorgfaltspflicht), recepowana w polskiej doktrynie powojennej; brak jej wprost w KC, ale doktryna i orzecznictwo używają intensywnie do oceny obowiązków profesjonalistów (lekarz, prawnik, doradca); (4) różnicę między zobowiązaniem przemiennym a upoważnieniem przemiennym — w pierwszym przedmiotem są dwa świadczenia, jedno do wyboru; w drugim — jedno świadczenie z możliwością zastąpienia innym (facultas alternativa).

Źródło: KC art. 354-379, 381, 487-497; KZ 1933 art. 209-228; D. 45.1; pandektystyka — Larenz, Lehrbuch des Schuldrechts § 12-14

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia podrzędne

Pojęcia powiązane