← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4iudicium · sententia · gerichtliche Entscheidung
ang. judicial decision
— Władczy akt sądu wywołujący skutki w sferze cywilnoprawnej — rozstrzygnięcie sporu lub konstytutywne ukształtowanie stosunku prawnego. Klasyczne rzymskie sentencja iudicis (sędziego prywatnego), sentencja praefecta urbi i innych urzędników; iudicatum jako prawomocna decyzja procesu cywilnego, podstawa actio iudicati. Klasyczna paremia res iudicata pro veritate accipitur (D. 50.17.207) — rzecz osądzona uznawana jest za prawdę. Klasyczne rzymskie rozróżnienie iudicia legitima (zwykłe procesy) i iudicia imperio continentia (opierające się na imperium urzędnika). Pandektystyka — Urteil jako Hauptform des Verwaltungsakts der Justiz. Code civil — décisions de justice. ABGB — Urteil w aparacie procesowym. BGB i ZPO — wyroki (Urteile), nakazy zapłaty (Mahnbescheide), postanowienia (Beschlüsse). KC zna kilka kategorii orzeczeń jako podstawę zdarzeń cywilnoprawnych: 1) wyrok zasądzający — podstawa egzekucji; 2) wyrok ustalający (art. 189 KPC); 3) wyrok kształtujący — np. unieważnienie małżeństwa (art. 13 KRO), rozwód (art. 56 KRO), ustanowienie drogi koniecznej (art. 145 KC), zniesienie współwłasności sądowe (art. 211 KC), stwierdzenie nabycia spadku (art. 1025 KC), uchylenie ubezwłasnowolnienia (art. 559 KPC). Reżim prawomocności — art. 365 KPC (związanie sądów innym wyrokiem); art. 366 (powaga rzeczy osądzonej — res iudicata). Wyrok kształtujący wywołuje skutki erga omnes, zasądzający — między stronami.
Źródło: Iudicatum, res iudicata pro veritate accipitur (rzymskie — D. 50.17.207); BGB i ZPO — Urteile; KC art. 145, 211, 1025; KRO art. 13, 56; KPC art. 189, 365-366, 559.
Kolekcja: część ogólna prawa cywilnego
Odpowiedniki zewnętrzne: Q327000