← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4strony zobowiązania
ang. parties to an obligation
— Strony stosunku zobowiązaniowego — wierzyciel uprawniony do żądania świadczenia oraz dłużnik zobowiązany do jego spełnienia. Klasyczna rzymska terminologia creditor i debitor (od credere — wierzyć, ufać; debere — być winnym) ujmowała tę dwustronność jako fundament obligatio. Personalna natura rzymskiego zobowiązania — vinculum iuris między oznaczonymi osobami — wykluczała pierwotnie zmianę uczestników bez wygaśnięcia zobowiązania (stąd konieczność konstrukcji novatio dla zmian); dopiero rozwój pretorski wprowadził cessio i adopcję długu jako instrumenty modyfikacji podmiotowej. Code civil/Code Napoléon 1804 obowiązujący obok KCKP nie poświęca odrębnego rozdziału ogólnej regulacji uczestników — terminologia créancier i débiteur funkcjonuje w całej księdze III. ABGB §§ 859 i n. ujmuje uczestników w definicji ogólnej zobowiązania. BGB §§ 241-432 — Schuldverhältnis z systematyczną regulacją sytuacji wielości podmiotów (§§ 420-432 — Mehrheit von Schuldnern und Gläubigern). KZ 1933 art. 1-15 — przepisy ogólne o zobowiązaniach. KC 1964 art. 353-358 — definicja zobowiązania (art. 353 § 1: zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić), z odrębną regulacją wielości podmiotów (art. 366-383 — solidarność dłużników i wierzycieli, podzielność i niepodzielność świadczenia) oraz następstwa prawnego (art. 509-525 — przelew wierzytelności i przejęcie długu). Cechy szczególne polskiego ujęcia: skutek inter partes jako reguła (zobowiązanie nie wywołuje skutków wobec osób trzecich, KC art. 393 — pactum in favorem tertii jako wyjątek), zachowanie tożsamości zobowiązania mimo zmian podmiotowych (cesja, przejęcie długu), ścisłe rozróżnienie między następstwem prawnym uniwersalnym (sukcesja generalna — śmierć, fuzja) a syngularnym (cesja, przejęcie długu).
Źródło: Creditor/debitor (rzymskie); Code civil/Code Napoléon 1804 obowiązujący obok KCKP — bez odrębnej regulacji ogólnej; ABGB §§ 859 i n.; BGB §§ 241-432; KZ 1933 art. 1-15; KC 1964 art. 353-358, 366-383, 393, 509-525
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań