← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6extensio damni in c.i.c. · Schadensumfang bei c.i.c.
ang. scope of damages in culpa in contrahendo
— Granice obowiązku odszkodowawczego w odpowiedzialności przedkontraktowej — kluczowa kwestia dogmatyczna ograniczająca zakres odpowiedzialności do interesu ujemnego (negatives Interesse). Klasyczna doktryna pandektowa, sformułowana przez Jheringa (1861 r.), wprowadziła rozróżnienie: interes ujemny (negatives Interesse) — szkoda polegająca na tym, że strona zawarła rokowania, ufając w dobrą wolę partnera, kompensowana przez zwrot do stanu sprzed rozpoczęcia negocjacji; interes pozytywny (positives Interesse, Erfüllungsinteresse) — szkoda polegająca na nieuzyskaniu zysku z niezawartej umowy, której zakres odpowiada zyskowi z faktycznego wykonania umowy. Klasyczna zasada: w c.i.c. kompensuje się tylko interes ujemny — strona ma być postawiona w sytuacji, jak gdyby do negocjacji nie doszło, a nie w sytuacji, jak gdyby umowa została zawarta i wykonana. BGB nie zawiera wyraźnej regulacji zakresu — funkcjonuje na zasadach ogólnych § 249 i n., ale orzecznictwo BGH konsekwentnie ogranicza c.i.c. do negatives Interesse. KC nie zawiera literalnej regulacji zakresu odszkodowania w c.i.c. — polska doktryna przejęła klasyczne rozróżnienie z BGB i wykluczyła interes pozytywny; orzecznictwo SN potwierdziło, że odszkodowanie obejmuje koszty rokowań, utracone alternatywne okazje kontraktowe, wydatki przygotowawcze. Klasyczne polskie pojęcia: damnum emergens (rzeczywista strata — wydatki, koszty negocjacji) i lucrum cessans (utracone korzyści — ale tylko z alternatywnych umów, nie z niezawartej umowy z danym partnerem). Cap of expectation interest (granica interesu pozytywnego): nawet gdyby polskie sądy chciały przyznać szerszy zakres odszkodowania, nie mogłoby ono przekraczać korzyści z hipotetycznie zawartej umowy — bo wówczas strona zyskałaby na zerwaniu negocjacji więcej niż na ich pomyślnym zakończeniu. Charakterystyczne dla całej kontynentalnej tradycji: c.i.c. jest odpowiedzialnością remedialną, nie deklaratywną — kompensuje rzeczywistą szkodę, nie zastępuje umowy.
Źródło: R. von Jhering 1861 r. (rozróżnienie negatives/positives Interesse); BGB § 249 + orzecznictwo BGH; Code civil dawny art. 1147 (odpowiedzialność kontraktowa), art. 1382–1384 (delikty); KC art. 72 § 2
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań