← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4administratio hereditatis · Verwaltung des Nachlasses
ang. administration of the estate property
— Prowadzenie spraw i podejmowanie czynności dotyczących majątku spadkowego w okresie między otwarciem spadku a działem — kategoria operacyjna prawa spadkowego. Klasyczne rzymskie zasady zarządu spadkiem: heres po aditio hereditatis (przyjęciu spadku) miał pełną kontrolę nad masą spadkową; przed nabyciem — instytucja procuratoris hereditatis (zarządcy tymczasowego), wyznaczanego przez pretora w razie potrzeby (np. konieczność zachowania pożytków, ochrony przed wierzycielami). Klasyczne rzymskie konstrukcje: hereditas iacens (spadek leżący — gdy nikt jeszcze nie przyjął spadku) — pretorska konstrukcja, która zachowywała ciągłość prawną majątku do momentu przyjęcia przez heredes; bonorum possessio — nadanie pretorskiego posiadania spadku osobie uprawnionej do dziedziczenia, jeszcze przed formalnym przyjęciem. Pandektystyka XIX w. zachowała te zasady jako Nachlassverwaltung. Code Napoléon art. 815-892. ABGB §§ 810-824 — Verlassenschaftspflege. BGB §§ 1975-2017 — Nachlassverwaltung: § 1975 (Nachlassverwaltung jako instrument w razie zadłużenia spadku); § 1980-2014 (kompetencje administratora spadku, rozliczenia z wierzycielami, sprzedaż składników); § 2032 i n. — Erbengemeinschaft (wspólność spadkowa): § 2038 (Verwaltung — zarząd zwykły wspólnymi siłami, większością głosów dla spraw zwykłych). KC 1964 art. 1035-1036 — kompleksowa polska regulacja zarządu majątkiem spadkowym w okresie wspólności: art. 1035 (do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych — odesłanie do KC art. 199-209); art. 1036 (spadkobierca może rozporządzać udziałem w spadku, ale rozporządzenie konkretnymi przedmiotami spadkowymi wymaga zgody pozostałych spadkobierców, chyba że dotyczy zarządu zwykłego). Trzy klasyczne polskie tryby zarządu spadkiem: (1) ZARZĄD WSPÓLNY SPADKOBIERCÓW (KC art. 1035 + 199-209) — odpowiednie stosowanie przepisów o współwłasności: zwykły zarząd — większością głosów (art. 201); przekraczający — zgoda wszystkich (art. 199); rozporządzenie — zgoda wszystkich; (2) KURATOR SPADKU (KC art. 666-668 KPC) — sąd ustanawia w razie nieobjęcia spadku przez uprawnionych, w razie konfliktu interesów, w razie nieznanego spadkobiercy (np. spadek z zagranicy, brakujące dane spadkobierców); kurator zarządza majątkiem do czasu objęcia przez spadkobierców; (3) WYKONAWCA TESTAMENTU (KC art. 986-989) — gdy spadkodawca w testamencie wskazał osobę do wykonania testamentu i zarządzania majątkiem do czasu działu; wykonawca testamentu ma określone w testamencie uprawnienia, w przeciwnym razie — uprawnienia do wykonania zapisów i poleceń, zarządu spadkiem do czasu działu. Charakterystyczne polskie ujęcie: zarząd wspólnościowy spadkobierców jako reguła podstawowa (KC art. 1035); kurator i wykonawca testamentu jako instrumenty pomocnicze w sytuacjach szczególnych.
Źródło: Hereditas iacens, bonorum possessio, procurator hereditatis (rzymskie); pandektystyka (Nachlassverwaltung); Code Napoléon art. 815-892; ABGB §§ 810-824; BGB §§ 1975-2017, 2032-2038; KC 1964 art. 199-209, 986-989, 1035-1036; KPC art. 666-668
Kolekcja: prawo spadkowe
Odpowiedniki zewnętrzne: Q1604767