← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4usus rerum hereditariarum · Gebrauch der Nachlassgegenstände
ang. use of the inherited things
— Uprawnienie współspadkobierców do korzystania z rzeczy wchodzących w skład spadku przed dokonaniem działu — w granicach pogodzenia z analogicznym uprawnieniem pozostałych współspadkobierców. Klasyczna rzymska zasada usus pro rata — używanie proporcjonalne do udziału; klasyczna kontrowersja: czy można używać większego zakresu niż udział, jeśli inni nie korzystają? — D. 10.2.39 i n. Klasyczna paremia uti possidetis ita possidentem in eundem locum respicere — używaj tak, jak posiadasz, w odpowiednim zakresie. Pandektystyka — Mitgebrauch. Code civil art. 815-2, 815-3 — jouissance des biens indivis (każdy collectivus zachowuje prawo używania, lecz musi wynagrodzić za korzyści wykraczające ponad udział). ABGB §§ 833-841 — Mitbenutzung, mit Erstattungspflicht. BGB §§ 743-744 (Gebrauchsrecht der Teilhaber), § 745 (Verwaltung). KC art. 206-207 (odpowiednio): art. 206 — każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania i korzystania w takim zakresie, jaki daje się pogodzić z analogicznymi uprawnieniami pozostałych; art. 207 — pożytki i ciężary wspólne; art. 1035 KC — odpowiednie stosowanie do wspólności spadkowej. Klasyczne reguły: 1) korzystanie proporcjonalne — granice pogodzenia z innymi (np. wspólny dom — współzamieszkiwanie, jeśli możliwe; jeśli nie — naprzemienność); 2) wynagrodzenie za nadmiarowe korzystanie — orzecznictwo SN uznawało żądanie zapłaty za korzystanie ponad udział (analogia do art. 224 KC); 3) prawo do pożytków proporcjonalnie (art. 207); 4) ograniczenia umowne — współspadkobiercy mogą umownie ustalić sposób korzystania (np. wyłączne korzystanie z określonej części nieruchomości przez konkretnego spadkobiercę przed działem) — art. 206 zd. 2 KC.
Źródło: Usus pro rata (rzymskie — D. 10.2.39); Code civil art. 815-2, 815-3; ABGB §§ 833-841; BGB §§ 743-745; KC art. 206-207, 1035.
Kolekcja: prawo spadkowe