← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4ang. district court (county-level)
— Sąd powiatowy stanowił podstawową jednostkę pierwszoinstancyjną sądownictwa powszechnego w PRL w okresie 1950-1975. Wprowadzony ustawą z 20 VII 1950 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych w miejsce sądów grodzkich, mieścił się — co do zasady — w stolicach powiatów, a w większych miastach również w mniejszych jednostkach administracyjnych (w Warszawie i Łodzi — odrębne sądy dla każdej dzielnicy). Sieć sądów powiatowych była gęstsza niż obecnych rejonowych — ponad 290 sądów na początku, częściowo redukowanych w kolejnych dekadach. Skład jednoosobowy z udziałem ławników (w sprawach cywilnych — co do zasady jednoosobowy zawodowy, w karnych — z 2 ławnikami). Sąd powiatowy rozpoznawał sprawy cywilne i karne w pierwszej instancji, z zastrzeżeniem spraw poważniejszych przekazanych sądom wojewódzkim (kary powyżej określonego progu, sprawy gospodarcze, bardziej skomplikowane sprawy cywilne). Apelacja jako instytucja w PRL nie istniała — przysługiwała "rewizja" do sądu wojewódzkiego. Reforma 1975 r. (ustawa z 28 V 1975 r.) zniosła sądy powiatowe wraz z reformą podziału administracyjnego (likwidacja powiatów, wprowadzenie 49 województw). Zastąpiły je sądy rejonowe — z poszerzonym okręgiem. Likwidacja sądów powiatowych oznaczała jednoczesną redukcję ich liczby (z ok. 290 do ok. 250) i koncentrację kadr w większych jednostkach. Sieć sądów rejonowych w 1975 r. została uznana za zbyt rzadką — w kolejnych latach systematycznie ją gęstniono, częściowo wracając do struktury zbliżonej do sądów powiatowych. Pojęcie "sąd powiatowy" jest dziś używane wyłącznie historycznie — w aktualnym ustawodawstwie nie funkcjonuje.
Źródło: pojęcie historyczne; ustawa z 20 VII 1950 r. o zmianie prawa o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 38 poz. 347) — wprowadziła sądy powiatowe w miejsce sądów grodzkich; sądy powiatowe funkcjonowały 1950-1975 jako sądy I instancji w obszarze powiatu; zniesione ustawą z 28 V 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa (Dz.U. nr 16 poz. 91) i ustawą o zmianie POSP (Dz.U. nr 16 poz. 92) — zastąpione przez sądy rejonowe
Kolekcja: sądownictwo