← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4ang. convicted person
— Skazany — osoba prawomocnie uznana za winną popełnienia przestępstwa lub wykroczenia, wobec której orzeczono karę — pełni w polskim systemie status z określonymi uprawnieniami i obowiązkami w fazie wykonywania kary. Status skazanego powstaje z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego — po wyczerpaniu lub upływie terminów na wniesienie środków zaskarżenia. Uprawnienia skazanego: wystąpienie z wnioskiem o ułaskawienie (do Prezydenta RP — art. 139 Konstytucji RP), wnoszenie skarg w postępowaniu wykonawczym (do sądu penitencjarnego), dostęp do akt postępowania wykonawczego, wniosek o przerwę w wykonaniu kary, o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Obowiązki: poddanie się karze (pozbawienia wolności, ograniczenia wolności, grzywnie), znoszenie środków karnych (zakaz prowadzenia działalności, zakaz wykonywania zawodu, naprawienie szkody). W postępowaniu wykonawczym skazany podlega Kodeksowi karnemu wykonawczemu z 6 VI 1997 r. (z mocą od 1 IX 1998 r.). Skazany odbywający karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym ma prawa konstytucyjnie chronione (art. 40 i 41 Konstytucji RP — zakaz tortur i nieludzkiego traktowania, prawo do humanitarnego traktowania), prawo do widzeń z rodziną, korespondencji, kontaktu z obrońcą, opieki medycznej, edukacji, pracy. W II RP regulacja statusu skazanego — k.k. z 1932 r., k.p.k. z 1928 r., ustawa o organizacji więziennictwa z 4 III 1932 r. PRL zachował terminologię, lecz w okresie stalinowskim status skazanego politycznego był drastycznie ograniczany — brak kontaktu z rodziną, ograniczona możliwość pracy, izolatka jako standardowy reżim. III RP wzmocniła gwarancje pod wpływem orzeczeń ETPC w sprawach polskich więzień. Aktualna liczba skazanych w polskich zakładach karnych — ok. 70-80 tys. (z tendencją spadkową w ostatnich latach).
Źródło: ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555); ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. nr 90 poz. 557); ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks karny (Dz.U. nr 88 poz. 553)
Kolekcja: akty normatywne, orzecznictwo i postępowanie