sprawa karna

Sprawa o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe rozpoznawana w postępowaniu karnym. Rozróżnia się tryby zwyczajny, uproszczony, nakazowy, przyspieszony oraz — w określonych wypadkach — nadzwyczajne tryby specjalne.

— Sprawa karna — sprawa rozstrzygana w postępowaniu karnym dotycząca określonego czynu zabronionego — stanowi w polskim systemie kategorię o szczególnej wadze ze względu na dotykanie kluczowych dóbr (wolność, godność, mienie). Sprawy karne dzielą się: o zbrodnie (przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności co najmniej 3 lat) i o występki (zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat lub niższym progiem). Tryb postępowania: zwykły (wszystkie czynności procesowe wedle k.p.k.), uproszczony (krótsze terminy, ograniczone gwarancje), nakazowy (rozstrzygnięcie bez rozprawy w prostszych sprawach na podstawie wyłącznie aktu oskarżenia i akt sprawy), przyspieszonycią drogową i okołostadionową). Tryby szczególne: postępowanie w sprawach nieletnich (ustawa z 26 X 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich), postępowanie wojskowe (przed sądami wojskowymi w sprawach żołnierzy w służbie czynnej), postępowanie w sprawach o przestępstwa skarbowe (Kodeks karny skarbowy z 10 IX 1999 r. — odrębne sankcje i procedura). W II RP regulacja k.p.k. z 1928 r. PRL zachował model z modyfikacjami (rewizja zamiast apelacji, zniesienie sędziego śledczego). III RP — k.p.k. z 6 VI 1997 r. Charakterystyka aktualnego polskiego procesu karnego: domniemanie niewinności (art. 5 § 2 k.p.k.), zasada in dubio pro reo, prawo do obrony, zasada legalizmu z konstytucyjnymi modyfikacjami, zasada bezpośredniości, jawność rozprawy z wyjątkami.

Źródło: ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555); ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks karny (Dz.U. nr 88 poz. 553); ustawa z 19 IV 1969 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 13 poz. 96); ustawa z 19 IV 1969 r. — Kodeks karny (Dz.U. nr 13 poz. 94)

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane