← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4creditor pigneraticius · Pfandgläubiger
ang. pledgee
— Wierzyciel uprawniony z zastawu — ograniczonego prawa rzeczowego na rzeczy ruchomej lub prawie majątkowym, mającego na celu zabezpieczenie wierzytelności. Klasyczna rzymska creditor pignoraticius — uprawniony z pignus (zastawu z przeniesieniem posiadania) lub hypotheca (zastawu bez przeniesienia posiadania). Klasyczne uprawnienia: ius retentionis (zatrzymania rzeczy), ius vendendi (sprzedaży zastawionego przedmiotu po dowymagalności wierzytelności), ius praelationis (pierwszeństwa zaspokojenia z ceny). Klasyczna paremia pignus appellatum a pugno, quia res quae pignori dantur manu traduntur (D. 50.16.238.2, Gaius) — nazwa zastawu od pięści, ponieważ rzeczy dawane w zastaw są wręczane do ręki. Klasyczne ograniczenia: lex commissoria — pacta o automatycznym przejściu własności na zastawnika — zakazana konstytucją Konstantyna (C. 8.34.3, 326 r. n.e.). Pandektystyka — Pfandgläubiger; Faustpfand (zastaw ręczny — z przeniesieniem posiadania) versus Verpfändung (zastaw na prawach). Code civil — créancier nantissement, gagiste. ABGB §§ 449-471 — Pfandgläubiger. BGB §§ 1204-1296 — Pfandrecht; § 1228 — sposoby zaspokojenia z zastawu (sprzedaż publiczna). KC art. 306-335 — zastaw zwykły: art. 306 — zastawnik może żądać zaspokojenia z rzeczy zastawem; art. 312 — sprzedaż przez zastawnika po terminie wymagalności; art. 314 — pierwszeństwo zaspokojenia. Specjalne kategorie zastawników w polskim prawie: 1) zastawnik zwykły (art. 306-335 KC) — przeniesienie posiadania konieczne; 3) zastawnik skarbowy (Ordynacja podatkowa art. 41-46) — na zabezpieczenie należności podatkowych.
Źródło: Creditor pignoraticius, pignus, hypotheca, lex commissoria (rzymskie — C. 8.34.3, Konstantyn 326 r. n.e.); Code civil — créancier nantissement; ABGB §§ 449-471; BGB §§ 1204-1296; KC art. 306-335
Kolekcja: prawo rzeczowe