← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3ang. state court
— Sąd państwowy — kategoria zbiorcza sądów będących organami państwa, w odróżnieniu od sądów pozapaństwowych (polubownych, samorządowych, koleżeńskich, wyznaniowych). W polskim porządku XX w. sądy państwowe obejmowały: sądy powszechne (rejonowe-grodzkie-pokoju, powiatowe, okręgowe-wojewódzkie, apelacyjne), sądy administracyjne (Najwyższy Trybunał Administracyjny w II RP, NSA od 1980 r.), sądy wojskowe, sąd konstytucyjny (od 1985 r.). Cechy wspólne: ustawowa podstawa działania, sędziowie powoływani w trybie konstytucyjnym lub ustawowym, uprawnienie do sprawowania władzy publicznej, prawomocność orzeczeń wykonalna z mocy państwa, finansowanie ze środków publicznych. Sądy państwowe charakteryzują się gwarantowaną konstytucyjnie niezawisłością — w II RP art. 77-78 Konstytucji marcowej i art. 64-65 Konstytucji kwietniowej; w PRL formalna ochrona niezawisłości w art. 62 Konstytucji PRL z 22 VII 1952 r., ograniczona w praktyce nadzorem partyjnym; w III RP art. 178-181 Konstytucji RP z 2 IV 1997 r.
Źródło: art. 175 ust. 1 Konstytucji RP z 2 IV 1997 r.; historycznie: Konstytucja marcowa z 17 III 1921 r. (art. 76-79); Konstytucja kwietniowa z 23 IV 1935 r. (art. 64-67); Konstytucja PRL z 22 VII 1952 r. (art. 60-65); rozporządzenie Prezydenta RP z 6 II 1928 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 12 poz. 93); ustawa z 20 VI 1985 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 31 poz. 137 ze zm.)
Kolekcja: sądownictwo