posiadanie MW
ang. possession of explosives
— Pojęcie i miejsce w systemie. Posiadanie materiałów wybuchowych to czyn polegający na faktycznym władaniu substancjami wybuchowymi (proch, dynamit, trotyl, plastic, materiały pirotechniczne klasy 4) lub środkami inicjującymi wybuch (zapalniki, lonty, detonatory) bez wymaganego zezwolenia. Konstrukcyjnie — przestępstwo formalne, narażające na niebezpieczeństwo bezpieczeństwo powszechne. Kategoria materiałów wybuchowych obejmuje również improwizowane mieszaniny pirotechniczne i materiały podwójnego zastosowania (saletry amonowej w odpowiedniej ilości i z dodatkami). Wyrażenie kodyfikacyjne. Rozporządzenie Prezydenta RP z 27 października 1932 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych obejmowało wszystkie te kategorie wspólną reglamentacją. Mały kodeks karny z 13 czerwca 1946 r. w art. 4 penalizował również posiadanie materiałów wybuchowych z karą do 10 lat lub karą śmierci. Kodeks karny z 1969 r. ujmował to w art. 287 (w rozdziale o przestępstwach przeciwko bezpieczeństwu publicznemu). Kodeks karny z 1997 r. zawiera regulację w art. 171 § 1: "Kto, bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, wyrabia, przetwarza, gromadzi, posiada, posługuje się lub handluje substancją lub przyrządem wybuchowym, materiałem radioaktywnym, urządzeniem emitującym promieniowanie jonizujące lub innym przedmiotem lub substancją, która może sprowadzić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8". Specyfika PRL. W okresie powojennym 1944–1956 posiadanie materiałów wybuchowych przez członków podziemia niepodległościowego ścigano w trybie małego kodeksu karnego z surowymi wyrokami, niejednokrotnie z karą śmierci. W stanie wojennym art. 287 k.k. z 1969 r. stosowano wobec uczestników podziemia "Solidarności", którzy próbowali tworzyć improwizowane środki wybuchowe (rzadkie przypadki — Międzyzakładowy Komitet Oporu w 1982–1983 r.). W aktach Centralnej Komisji Dyscyplinarnej znajdują się sprawy sędziów odmawiających skazania za posiadanie materiałów pirotechnicznych klasy detonacyjnej, gdy istniały wątpliwości co do możliwości wybuchu. Praktyka orzecznicza. Sąd Najwyższy precyzował, że dla bytu przestępstwa konieczne jest, by substancja faktycznie miała właściwości wybuchowe — sama nazwa lub wygląd nie wystarcza. Linia ta umocniła się w sprawach o saletrę amonową (kontekst zamachów terrorystycznych) — kluczowe było ustalenie, czy ilość i sposób przechowywania umożliwiały wywołanie wybuchu. Powiązane terminy. ‘handel materiałami wybuchowymi’, ‘nielegalna produkcja materiałów wybuchowych’, ‘import materiałów wybuchowych’, ‘prowadzanie do obrotu materiałów wybuchowych’, ‘niebezpieczne użycie materiałów wybuchowych’, ‘nielegalne posiadanie broni i amunicji’. Kodeks karny z 1997 r. (art. 171) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, kontynuując klasyczną konstrukcję penalizacji nieuprawnionego posiadania materiałów wybuchowych. Dla problematyki habilitacyjnej znaczące są procesy powojenne (1944–1956) wobec żołnierzy podziemia niepodległościowego — głównie posiadaczy ładunków wybuchowych z czasów wojny. Sankcje były drakońskie — sądy wojskowe wymierzały głównie karę śmierci. Po 1989 r. masowa rehabilitacja.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego