← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4donatio mortis causa · Schenkung auf den Todesfall
ang. donation mortis causa
— Klasyczna konstrukcja prawna polegająca na darowiźnie skutecznej po śmierci darczyńcy (donatio mortis causa) — ze skutkami zbliżonymi do legatu. Klasyczna rzymska donatio mortis causa (D. 39.6) — darowizna pod warunkiem zawieszającym śmierci darczyńcy, z prawem odwołania w razie ozdrowienia darczyńcy lub uprzedniej śmierci obdarowanego. Klasyczne wymogi rzymskie: 1) wzgląd na bliską śmierć (mortis cogitatione); 2) prawo odwołania (revocatio) aż do śmierci darczyńcy; 3) skutek po śmierci. Klasyczna paremia: donatio mortis causa instar legati est — darowizna na wypadek śmierci jest na podobieństwo legatu. Pandektystyka — Schenkung auf den Todesfall jako konstrukcja graniczna między darowizną a rozrządzeniem testamentowym. Code civil art. 893-1099 — donations entre vifs (oryginalnie wykluczone donatio mortis causa); lecz legaty (art. 1002 i n.) wypełniają tę funkcję. ABGB §§ 956-958 — Schenkung auf den Todesfall: § 956 — wymagana forma aktu notarialnego, niemożność odwołania bez ważnej przyczyny. BGB §§ 2301-2302 — Schenkungsversprechen auf den Todesfall: wymaga formy testamentu (Erbvertrag); § 330 — Vertrag zugunsten Dritter na wypadek śmierci. Polski KC: instytucja realizowana głównie przez rozrządzenia testamentowe (zapis, powołanie spadkobiercy); art. 894 — odwołalność darowizny. Klasyczne ograniczenia: 1) forma aktu notarialnego (art. 890 § 1 KC); 2) zaliczenie do schedy spadkowej (art. 1039 KC); 3) obciążenie podatkowe (ustawa z 28 VII 1983 r. o podatku od spadków i darowizn).
Źródło: Donatio mortis causa, donatio mortis causa instar legati est (rzymskie — D. 39.6); ABGB §§ 956-958; BGB §§ 2301-2302; KC art. 890, 894, 1039; ustawa z 28 VII 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
Kolekcja: prawo spadkowe
Odpowiedniki zewnętrzne: Q5295415