← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4filiacja
ang. filiation
— Fundamentalna kategoria prawa rodzinnego określająca relację prawną dziecka z rodzicami biologicznymi lub prawnymi — zbiorcza kategoria obejmująca macierzyństwo i ojcostwo. Klasyczne rzymskie pojęcie filiatio — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, charakterystyka prawna dziecka oparta na pochodzeniu od określonych rodziców; klasyczne ius civile rozróżniało: (1) FILIATIO LEGITIMA — pochodzenie legalne, z iustae nuptiae (legalnego małżeństwa); klasyczna fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile; (2) FILIATIO NATURALIS — pochodzenie naturalne, poza małżeństwem ale z ustalonych rodziców biologicznych; klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile; (3) FILIATIO SPURIA — pochodzenie z nieustalonego ojca, klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, traktowany jako filius nullius. Klasyczne rzymskie zasady ustalenia pochodzenia: (1) MATER SEMPER CERTA EST — D. 2.4.5: matka pewna z faktu urodzenia; (2) PATER EST QUEM NUPTIAE DEMONSTRANT — D. 2.4.5: domniemanie ojcostwa w małżeństwie; (3) AGNATIO I COGNATIO — klasyczne ius civile rozróżniało pokrewieństwo agnatyczne (przez ojca, fundamentalne dla klasycznego prawa rodziny) i kognatyczne (przez kobietę, rozszerzone w prawie poklasycznym i justyniańskim); klasyczna fundamentalna dystynkcja klasycznego ius civile. Klasyczne ius civile poklasyczne i justyniańskie wprowadziło stopniowo procedury ustalenia ojcostwa pozamałżeńskiego: legitimatio per subsequens matrimonium (uznanie przez następne małżeństwo), legitimatio per rescriptum principis (przez akt cesarski), legitimatio per oblationem curiae (przez wpis na listę kurii). Klasyczne ius commune i prawo kanoniczne wykrystalizowały szczegółowe reguły ustalenia pochodzenia. Pandektystyka XIX w. zachowała klasyczne zasady, klasyczne dystynkcje między dziećmi małżeńskimi i pozamałżeńskimi. BGB w pierwotnej wersji z 1900 r. zachowywał fundamentalną dystynkcję eheliche Kinder (dzieci małżeńskie) vs nichteheliche Kinder (dzieci pozamałżeńskie), klasyczna pandektystyczna konstrukcja XIX w. Konwencja ONZ o prawach dziecka z 20 XI 1989 r. art. 7 — fundamentalna międzynarodowa regulacja: dziecko ma prawo do rejestracji urodzenia, prawo do imienia, prawo do nabycia obywatelstwa, prawo, w miarę możliwości, do poznania swoich rodziców i ich opieki. Polska konstrukcja pochodzenia dziecka: (1) FUNDAMENTALNA KATEGORIA — pochodzenie obejmuje zarówno macierzyństwo, jak i ojcostwo; klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile; (2) MECHANIZMY USTALENIA: (a) MACIERZYŃSTWO Z FAKTU URODZENIA — klasyczna polska konstrukcja oparta na rzymskim mater semper certa est; (b) DOMNIEMANIE OJCOSTWA W MAŁŻEŃSTWIE — KRO art. 62: klasyczna polska konstrukcja oparta na rzymskim pater est quem nuptiae demonstrant; (c) UZNANIE OJCOSTWA — klasyczna polska konstrukcja czynności prawnej; (d) SĄDOWE USTALENIE OJCOSTWA — KRO art. 84-86: w razie braku domniemania i odmowy uznania.
Źródło: KCKP art. 272-307; Code civil 1804 art. 312-342; ABGB §§ 137-159; BGB §§ 1591 i nast. w brzmieniu pierwotnym z 1900 r. (obecna numeracja/treść §§ 1591-1600 powstała dopiero na mocy Kindschaftsrechtsreformgesetz, BGBl. 1997 I s. 2942 — poza ramą do 1989 r.); Tom X cz. 1; Kodeks rodzinny i opiekuńczy z 25 II 1964 r. (Dz.U. Nr 9, poz. 59) art. 62-86, w brzmieniu do 31 XII 1989 r.
Kolekcja: prawo rodzinne i opiekuńcze
Odpowiedniki zewnętrzne: Q680007