← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4prezydent trybunału
ang. court president
— Prezes sądu kieruje pracą sądu od strony administracyjnej, reprezentuje go na zewnątrz, sprawuje nadzór nad sędziami i pracownikami, odpowiada za sprawność postępowań i gospodarkę pomieszczeniami. W II RP prezes sądu apelacyjnego, okręgowego i grodzkiego — funkcja określona rozporządzeniem Prezydenta RP z 6 II 1928 r. — Prawem o ustroju sądów powszechnych. Powoływany przez Prezydenta RP na wniosek Ministra Sprawiedliwości spośród sędziów. W okresie PRL pozycja prezesa sądu była przedmiotem kolejnych regulacji — ustawa z 27 IV 1949 r. o zmianie POSP, ustawa z 20 VI 1985 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 31 poz. 137). W okresie stalinowskim prezes sądu pełnił rolę instrumentu nadzoru partyjnego — często wybierany ze względu na "lojalność wobec ustroju ludowego" niż kompetencje merytoryczne. Środowiska sędziowskie konsekwentnie postulowały ograniczenie kompetencji prezesa do sfery czysto administracyjnej, bez ingerencji w merytoryczny aspekt orzekania. W początkach III RP — ustawa z 13 VII 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych przywróciła tradycyjny model: prezes powoływany na kadencję, z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w procesie nominacji. Funkcja prezesa pozostaje w polskim systemie obszarem napięcia między dążeniem do efektywnego zarządzania sądem a ochroną niezawisłości sędziów wydziałów.
Źródło: rozporządzenie Prezydenta RP z 6 II 1928 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 12 poz. 93) (część III rozdz. II); ustawa z 20 VI 1985 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 31 poz. 137 ze zm.); ustawa z 13 VII 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz o zmianie POSP (Dz.U. nr 53 poz. 306)
Kolekcja: sądownictwo