← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4socialis et oeconomica destinatio iuris
ang. socio-economic purpose of the right
— Klauzula generalna stanowiąca jedno z dwóch (obok zasad współżycia społecznego) kryteriów oceny wykonywania prawa podmiotowego — wskazuje, że prawo ma być wykonywane zgodnie z jego społeczną i ekonomiczną funkcją. Klasyczna rzymska paremia bonum commune — dobro wspólne; klasyczna rzymska konstrukcja Verwirkung des Rechtsmissbrauchs jako wyraz funkcjonalności prawa. Pandektystyka XIX w. — soziale Funktion des Rechts (R. Stammler, K. Renner, O. von Gierke). Klasyczna doktrynalna formuła "prawo jest narzędziem społecznym" — kontrast z koncepcją prawa absolutnego. Code civil — art. 544 (prawo własności jako "absolutne") było modyfikowane orzeczniczo w kierunku funkcji społecznej; reforma konstytucyjna 1958 r. wprowadza wymiar społeczny. ABGB § 354 — Eigentum jako prawo pełne. BGB § 903 — własność jako prawo pełne, lecz konstytucja weimarska 1919 r. (art. 153 ust. 3) i Grundgesetz 1949 r. (art. 14 ust. 2) — Eigentum verpflichtet (własność zobowiązuje). Polska konstytucyjna formuła art. 21 Konstytucji — Rzeczpospolita chroni własność; art. 64 — ochrona z możliwymi ograniczeniami w drodze ustawy ze względu na cele publiczne. KC art. 5 — wykonywanie prawa sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa nie korzysta z ochrony; art. 140 — własność może być wykonywana w granicach społeczno-gospodarczego przeznaczenia tego prawa. Klauzula krytykowana w doktrynie jako relikt PRL — proponowano zastąpienie "celem prawa" lub "rozsądkiem"; pozostała w KC, lecz interpretowana zwężająco. Doktryna polska: S. Grzybowski, A. Wolter, M. Pyziak-Szafnicka — krytyczna i postulująca redefinicję klauzuli.
Źródło: Pandektystyka XIX w. (R. Stammler, K. Renner); Konstytucja weimarska 1919 r. art. 153 ust. 3; Grundgesetz 1949 r. art. 14 ust. 2; KC art. 5, 140; doktryna polska — S. Grzybowski, M. Pyziak-Szafnicka.
Kolekcja: część ogólna prawa cywilnego