← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L2Allgemeiner Teil · przepisy ogólne prawa cywilnego
ang. general part of civil law
— Zasady ogólne prawa cywilnego, wspólne instytucje i definicje stanowiące fundamentalną podstawę pozostałych części systemu — fundamentalna kategoria prawa cywilnego, klasyczna konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji Allgemeiner Teil. Klasyczne pochodzenie części ogólnej — fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile rzymskiego, w którym zasady ogólne były rozproszone między różnymi instytucjami; klasyczne ius civile poklasyczne i pandektystyka XIX w. wykrystalizowały współczesną kategorię części ogólnej jako odrębnej księgi kodyfikacyjnej. Klasyczne rzymskie pojęcia ogólne ius civile: (1) PERSONAE — klasyczna fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile, osoby jako podmioty prawa (cives Romani, Latini, peregrini, servi); klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) RES — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, rzeczy jako przedmioty prawa; klasyczna fundamentalna kategoria; (3) ACTIONES — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, skargi jako środki ochrony praw; klasyczna pretorska konstrukcja; (4) IURA SUBJECTIVA — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile poklasycznego, prawa subiektywne; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (5) NEGOTIA IURIDICA — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, czynności prawne; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce. Klasyczne ius commune i pandektystyka XIX w. wykrystalizowały współczesną kategorię części ogólnej: (1) DOKTRYNA NIEMIECKA — Allgemeiner Teil (część ogólna), klasyczna pandektystyczna konstrukcja Friedricha Carla von Savigny'ego, fundamentalna kategoria BGB księga pierwsza (§§ 1-240); klasyczna fundamentalna kategoria niemieckiego prawa cywilnego; (2) DOKTRYNA POLSKA — klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB, KC księga pierwsza (art. 1-125). BGB księga pierwsza (§§ 1-240) — fundamentalna niemiecka regulacja: rozdział 1 (Personen — osoby: osoby fizyczne, osoby prawne); rozdział 2 (Sachen und Tiere — rzeczy i zwierzęta); rozdział 3 (Rechtsgeschäfte — czynności prawne: zdolność do czynności, oświadczenie woli, umowa, warunek i termin, przedstawicielstwo, wyrażenie zgody); rozdział 4 (Fristen, Termine — terminy); rozdział 5 (Verjährung — przedawnienie); rozdział 6 (Ausübung der Rechte, Selbstverteidigung, Selbsthilfe — wykonywanie praw, samoobrona, samopomoc); rozdział 7 (Sicherheitsleistung — zabezpieczenie); klasyczna pandektystyczna konstrukcja kompleksowa. Polski Kodeks cywilny księga pierwsza (KC art. 1-125) — fundamentalna polska regulacja: tytuł I (przepisy wstępne, KC art. 1-7) — w tym KC art. 5 (nadużycie prawa) i KC art. 7 (domniemanie dobrej wiary); tytuł II (osoby, KC art. 8-43) — osoby fizyczne (KC art. 8-32), osoby prawne (KC art. 33-43); tytuł III (mienie, KC art. 44-55) — pojęcie mienia, rzeczy, części składowych, przynależności, pożytków, przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego; tytuł IV (czynności prawne, KC art. 56-109) — pojęcie i forma czynności, oświadczenia woli, wady oświadczeń woli, warunek i termin, przedstawicielstwo, prokura; tytuł V (terminy, KC art. 110-116); tytuł VI (przedawnienie roszczeń, KC art. 117-125); klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB. Polska konstrukcja części ogólnej: (1) FUNDAMENTALNA REGULACJA — KC księga pierwsza: klasyczna polska konstrukcja kompleksowa; (2) KLAUZULE GENERALNE — KC art. 5 (nadużycie prawa), KC art. 56 (skutki czynności prawnej), KC art. 65 (wykładnia oświadczeń woli), KC art. 354 (wykonywanie zobowiązań); klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB Treu und Glauben; klasyczna polska osobliwość terminologiczna ("zasady współżycia społecznego"); (3) PODMIOTY PRAWA — osoby fizyczne (KC art. 8-32), osoby prawne (KC art. 33-43), ułomne osoby prawne; klasyczna polska konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji; (4) PRZEDMIOTY PRAWA — KC art. 44-55: rzeczy, części składowe, przynależności, pożytki; klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (5) CZYNNOŚCI PRAWNE — KC art. 56-109: rozbudowana regulacja oparta na BGB, klasyczna fundamentalna kategoria polskiego prawa cywilnego; (6) PRZEDAWNIENIE — KC art. 117-125: klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB §§ 194-218. Polskie kategorie podmiotów prawa: (1) OSOBY FIZYCZNE — KC art. 8-32: zdolność prawna od urodzenia, zdolność do czynności prawnych w pełnym zakresie po 18. roku życia; klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile; (2) OSOBY PRAWNE — KC art. 33-43: spółki kapitałowe (sp. z o.o., S.A.), spółdzielnie, fundacje, stowarzyszenia, gminy, jednostki samorządu terytorialnego, Skarb Państwa; klasyczna polska konstrukcja kompleksowa; (3) UŁOMNE OSOBY PRAWNE — jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (np. spółki osobowe — j.w., sp. p., sp. k., sp. k. — a.); klasyczna polska konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji [instytucja wprowadzona po 1989 r. — poza zakresem słownika]; (4) PRZEDSIĘBIORCY — [instytucja wprowadzona po 1989 r. — poza zakresem słownika]. Polskie kategorie czynności prawnych: (1) CZYNNOŚCI JEDNOSTRONNE — KC art. 60: oświadczenie woli jednej osoby; klasyczne polskie zastosowania (testament, oferta, wypowiedzenie); (2) UMOWY — KC art. 60-72: zgodne oświadczenia woli stron; klasyczna polska konstrukcja kompleksowa; (3) UCHWAŁY — w organach kolegialnych osób prawnych; klasyczna polska konstrukcja; (4) FORMA CZYNNOŚCI PRAWNYCH — KC art. 73-81: forma pisemna (zwykła, dokumentowa, elektroniczna), aktu notarialnego, z urzędowym poświadczeniem podpisu; klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB. Polskie cechy części ogólnej: (1) PANDEKTYSTYCZNA SYSTEMATYKA — KC księga pierwsza oparta na BGB; klasyczna polska konstrukcja; (2) ZASADY WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO JAKO POLSKI EKWIWALENT TREU UND GLAUBEN — KC art. 5, 56, 65, 354: klasyczna polska osobliwość terminologiczna; (3) ROZBUDOWANE INSTYTUCJE PRZEDAWNIENIA — KC art. 117-125: klasyczna polska konstrukcja kompleksowa; (4) ROZRÓŻNIENIE OSÓB PRAWNYCH I UŁOMNYCH OSÓB PRAWNYCH — KC art. 33: klasyczna polska konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji; (5) FUNDAMENTALNE REFORMY — KC z 23 IV 1964 r. (oryginalna kodyfikacja).
Kolekcja: część ogólna prawa cywilnego
Odpowiedniki zewnętrzne: Q9200104